වසර බිලියන 2.7ක් පැරණි - වැහි බිඳු පොසිල-

මෑතකදී සිදු කරන ලද විශ්මයජනක සොයා ගැනීමක් මගින් වසර බිලියන 2.7කට පෙර පතිත වූ වැහි බිඳු පොසිල බවට පත්ව ඇති බව හෙළි කරගෙන තිබෙනවා. මේ පුදුම සහගත, දුර්ලභ පොසිල සොයාගනු ලැබුවේ දකුණු අප්‍රිකාවේ වයඹ පළාතේ වෙන්ටර්ස්ඩෝර්ප් වලින්.

මෙහෙම කියද්දි ඔබට හිතෙන්න පුලුවන් වතුර බිංදුවක් කොහොමද පොසිලයක් වෙන්නෙ කියලා. පොසිල හැදෙන ක්‍රම කීපයක් තියෙනවා. ඛනිජකරණය (Permineralization/Petrification), අච්චු සහ වාත්තු (Molds and Casts), ප්‍රතිස්ථාපනය (Replacement), සම්පීඩනය (Compression), ඇම්බර්වල සංරක්ෂණය (Preservation in Amber), ශීතකරණය (Freezing), වියළීම (Desiccation), අනුරේඛන / සලකුණු පොසිල (Trace Fossils) ඉන් කිහිපයක්.

ඒ අනුව මේ වැහි බිඳු පොසිල ගත්තොත්, වසර බිලියන 2.7ක් පමණ පැරණි ගිනිකඳු අළු වලින් සෑදුණු පාෂාණ ස්ථරයක් තුළ මේ වැහි බිඳු වල හැඩයන් පැහැදිලිව සටහන් වී තිබෙනවා. ඒවා ගිනිකඳු අළු වලින් සෑදුණු පර්වතයක මතුපිට සටහන් වුනු කුඩා වලවල් විදියටයි දර්ශනය වෙන්නේ. ගිනිකඳු අළු මතට ඇද හැළුනු වර්ෂාව නිසා කුඩා අවපාත හෑරී, පසුව ඒවා තවදුරටත් අළු නිධි වලින් වැසී ගොස් ශිලාකරණයට ලක් වන්නට ඇති. කාලයත් සමඟ පර්වතයේ ඉහළ ස්ථර ඛාදනය වී ඇති නිසා අද අපට වැහි බිඳු මුද්‍රණ නිරීක්ෂණය කරන්න පුළුවන් වෙනවා. ඒ නිසා මේවා සලකුණු පොසිල (Trace Fossils) කාණ්ඩයට අයත් වෙනවා.

මේ "වැහි බිඳු පොසිල" වැදගත් වෙන්නේ ඒවා මගින් වසර බිලියන 2.7 කට පෙර පැවති පෘථිවියේ වායුගෝලීය පීඩනය පිළිබඳව තොරතුරු ලබාගන්න පුළුවන් නිසයි. මෙසේ පොසිල වූ වැහි බිඳු වල හැඩය සහ ප්‍රමාණය සූක්ෂම ලෙස විශ්ලේෂණය කිරීමෙන් විද්‍යාඥයින්ට පුරාණ වායුගෝලයේ පීඩනය පිළිබඳ වැදගත් නිගමනවලට එළඹීමට හැකි වී තිබෙන බවයි පැවසෙන්නේ. වැහි බිඳු වාතය හරහා ගමන් කරන විට ඒවායේ හැඩය වායු ප්‍රතිරෝධය මත රඳා පවතිනවා. වායුගෝලීය පීඩනය අඩු වූ විට වැහි බිඳු වඩාත් සමතලා හැඩයක් ගන්නා අතර පීඩනය වැඩි වූ විට ඒවා ගෝලාකාර හැඩයක් ගන්නවා. ඒ වගේම විද්‍යාඥයින් විශ්වාස කරන්නේ වැහි බිඳු බිමට වැටෙන වේගය (පර්යන්ත ප්‍රවේගය) වායු ඝනත්වය මත රඳා පවතින බවයි. වාතය ඝන නම්, වැහි බිඳු සෙමින් වැටෙන අතර කුඩා වලවල් සාදනවා. වාතය තුනී නම්, වැහි බිඳු වේගයෙන් වැටෙන අතර එයින් විශාල වලවල් සාදනවා. ඒ අනුව විද්‍යාඥයින් ඉතිරිව ඇති අවපාත බිංදු භාවිතා කර ඒවා බිමට පහර දෙන විට කොතරම් වේගයෙන් ගමන් කළේද යන්න ගණනය කර තිබෙනවා.මෙය පුරාණ කාලයේ වාතයේ ඝනත්වය තීරණය කිරීමට ඔවුන්ට ඉඩ සලසා දුන් බවයි නාසා à·„à·’ ඒම්ස් පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයේ ආචාර්ය සංජෝයි සොම් වසන්නේ.

මීට වසර බිලියන 2.7 කට පෙර පෘථිවිය අද අප දන්නා ග්‍රහලෝකයට වඩා බෙහෙවින් වෙනස් එකක්. එය බොහෝ වේගයෙන් භ්‍රමණය වුනා, සඳ අදට වඩා පෘථිවියට සමීප වුනා, සූර්යයා බොහෝ දුර්වල එකක් වුනා. ඒ කාලයේ සතුන් හෝ ශාක තිබුණේ නෑ. වායුගෝලයේ අද වගේම බහුලව නයිට්‍රජන් තිබුණත් ඔක්සිජන් තිබුණේ නෑ. ඒ වෙනුවට කාබන් ඩයොක්සයිඩ් සහ මීතේන් වැනි හරිතාගාර වායූන් බහුල වුනා.

ඒ අනුව මේ පොසිල වූ වැහි බිඳු වල හැඩය වර්තමාන වැහි බිඳු වල හැඩය සමඟ සංසන්දනය කිරීමෙන් විද්‍යාඥයින් නිගමනය කර ඇත්තේ වසර බිලියන 2.7කට පෙර පෘථිවි වායුගෝලයේ පීඩනය වර්තමාන පීඩනය වගේ දෙගුණයක් පමණ වන්නට ඇති බවයි. වායුගෝලීය පීඩනය වැඩි වීම කියන්නෙ සරලවම ගත්තොත්, පුරාණ පෘථිවියේ දේශගුණය වර්තමානයට වඩා බෙහෙවින් උණුසුම්ව පැවති බවට හොඳ සාක්ෂියක්. වායුගෝලීය පීඩනය වැඩි වූ විට තාපය රඳවා ගැනීමේ හැකියාව වැඩි වෙනවා.

ඒ අනුව, මේ කාලය තුළ පෘථිවිය උණුසුම්ව පැවතීමට හේතුව හරිතාගාර වායුන්ගේ අධික සාන්ද්‍රණය විය හැකි බව විද්‍යාඥයින් යෝජනා කරනවා. මීතේන්, ඊතේන් සහ/හෝ කාබොනිල් සල්ෆයිඩ් වැනි හරිතාගාර වායුන් වායුගෝලයේ අධික ලෙස පැවතීම නිසා දුර්වල සූර්යයාගෙන් ලැබෙන තාපය රඳවාගෙන පෘථිවිය උණුසුම්ව තබාගෙන ඇති බව විශ්වාස කෙරෙනවා.

මේ සොයාගැනීම පෘථිවි ඉතිහාසයේ මුල් අවධියේ දේශගුණික තත්ත්වයන් පිළිබඳ අපගේ අවබෝධය පුළුල් කරන අතර ජීවයේ ආරම්භය සහ වර්ධනය සඳහා එවැනි උණුසුම් දේශගුණයක් කෙතරම් වැදගත් වූවාද යන්න පිළිබඳව නව අදහසක් මතු කරනවා.

- Timeline Tales -